आज ४३औँ बिपी स्मृति दिवस, देशभर विविध कार्यक्रम गरी मनाइँदै
काठमाडौँ, ६ साउन — नेपालका प्रथम जननिर्वाचित प्रधानमन्त्री तथा प्रजातान्त्रिक समाजवादका प्रवर्तक विश्वेश्वरप्रसाद (बिपी) कोइरालाको ४३औँ स्मृति दिवस आज देशभर विविध कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। नेपाली कांग्रेस, भ्रातृ संस्थाहरू र बिपी सङ्ग्रहालय समितिका पहलमा विभिन्न श्रद्धाञ्जलि सभा र साहित्यिक कार्यक्रम हुँदैछन्।
बिपी कोइरालाको निधन वि.सं. २०३९ साउन ६ गते भएको थियो। प्रजातन्त्र स्थापनाका लागि जीवन समर्पण गरेका कोइरालाको जन्म वि.सं. १९७१ भदौ २४ गते भएको हो। बिपी कोइरालाले वि.सं. २०१५ सालको संसदीय निर्वाचनपछि नेपालका पहिलो जननिर्वाचित प्रधानमन्त्रीको रूपमा २०१६ जेठमा पद सम्हालेका थिए।
उहाँको कार्यकालमा बिर्ता उन्मूलन र “जग्गा जोत्नेको” भूमिसुधार नीति लागू भएको थियो।तर, वि.सं. २०१७ पुस १ गते राजा महेन्द्रद्वारा निर्वाचित सरकार अपदस्त गरिएपछि कोइरालालगायत नेताहरूलाई सुन्दरीजल बन्दीगृहमा राखिएको थियो।
लामो समयसम्म जेलमा रहेका कोइराला वि.सं. २०२५ मा उपचारका लागि जेलमुक्त भएका थिए। त्यसपछि भारतमा ८ वर्ष निर्वासित जीवन बिताएर, वि.सं. २०३३ पुस १६ गते ‘राष्ट्रिय एकता र मेलमिलाप’को नीति लिएर स्वदेश फर्किएका थिए। यथास्थितिमा जोखिम मोलेर देश फर्कने उहाँको निर्णयलाई आज पनि नेपाली राजनीतिमा दूरदर्शी कदमका रूपमा लिइन्छ।
राजनीतिक योगदानका अतिरिक्त बिपी कोइराला नेपाली साहित्यका मनोवैज्ञानिक यथार्थवादी धाराका प्रवर्तक पनि थिए। उहाँका चर्चित कृतिहरूमा तीन घुम्ती, सुम्निमा, मोदी आइन, हिटलर र यहुदी, नरेन्द्रदाइ, बाबु, आमा र छोरा लगायतका उपन्यास पर्दछन्। त्यस्तै, उहाँका कथा संग्रह श्वेत भैरवी र दोषी चश्मा, आत्मकथा आत्मवृत्तान्त, जेल जर्नल र फेरि सुन्दरीजल पनि प्रकाशित छन्।
उहाँको सम्झनामा सुन्दरीजलस्थित पुरानो बन्दीगृहलाई वि.सं. २०६१ भदौ २४ गते ‘बिपी सङ्ग्रहालय’को रूपमा उद्घाटन गरिएको हो। यहाँ बिपीका निजी सामग्रीहरू, २००७ सालको क्रान्तिमा प्रयोग गरिएको ट्याङ्कर, र कांग्रेसले २०२९ सालमा अपहरण गरेको नेपाल वायुसेवा निगमको विमान समेत राखिएको छ। सङ्ग्रहालय २०७२ को भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त भएपनि हाल पुनःनिर्माण भइसकेको छ।
बिपी स्मृति दिवसकै अवसरमा आज संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा बिपी कोइराला राष्ट्रिय पुरस्कार वितरण कार्यक्रमको आयोजना गरेको छ। कार्यक्रमबारे जानकारी पुरातत्व अधिकृत भीष्म बाँस्कोटाले दिनुभएको हो।
