होर्मुज स्ट्रेटमा आक्रमणः गुजराततर्फ आउँदै गरेको जहाज निशानामा

काठमाडौँ, २८ फागुन – विश्वकै अत्यन्त व्यस्त समुद्री मार्ग मानिने ‘स्ट्रेट अफ होर्मुज’ क्षेत्रमा बुधबार भएका शृंखलाबद्ध आक्रमणमध्ये एउटा प्रमुख निसाना भारतको गुजराततर्फ आउँदै गरेको जहाज पनि बनेको छ । यस घटनाले भारतको ऊर्जा आपूर्ति र समुद्री व्यापार सुरक्षाबारे गम्भीर चिन्ता उत्पन्न गरेको छ । थाइल्याण्डको स्वामित्वमा रहेको ‘मयूरी नारी’ नामक जहाज ओमानको तटबाट करिब ११ नटिकल माइल उत्तरमा आक्रमणमा परेको बताइएको छ ।

जहाज भारतको गुजरात स्थित बन्दरगाहतर्फ आउँदै थियो । थाई नौसेनाका अनुसार जहाज खलिफा पोर्टबाट प्रस्थान गरेको केही घण्टामै आक्रमणमा परेको हो । समाचार संस्था एपीका अनुसार अज्ञात ‘प्रोजेक्टाइल’ ठोक्किएपछि जहाजमा आगलागी भएको थियो, जसका कारण जहाजको सञ्चालन पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएको छ ।

भारतको ऊर्जा सुरक्षामा असर

होर्मुज स्ट्रेटको चौडाइ करिब ३३ किलोमिटर भए पनि जहाज सञ्चालनका लागि उपयुक्त मार्ग करिब ११ किलोमिटर मात्रै रहेको छ । बाँकी क्षेत्रमा समुद्र कम गहिरो भएकाले ठूला जहाज सञ्चालन गर्न कठिन हुन्छ । यही कारण यो समुद्री मार्ग अत्यन्त संवेदनशील मानिन्छ । भारतले आफ्नो आवश्यकताको ठूलो हिस्सा कच्चा तेल र प्राकृतिक ग्यास साउदी अरब, इराक, कुवेत र संयुक्त अरब इमिरेट्सबाट यही मार्ग हुँदै आयात गर्दै आएको छ ।

मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका बीच Iranले तेल आपूर्ति मार्ग अवरुद्ध गर्ने चेतावनी दिएपछि होर्मुज क्षेत्रमा आक्रमण तीव्र बनेको बताइएको छ । पछिल्लो ७२ घण्टामा यस समुद्री मार्ग हुँदै केवल दुई अन्तर्राष्ट्रिय ट्यांकर मात्र पार हुन सकेका छन् । थप आक्रमणको जोखिमका कारण ठूला सिपिङ कम्पनीहरूले होर्मुज मार्ग प्रयोग गर्न कम गरेका छन् ।

ढुवानी खर्च र मूल्यमा वृद्धि हुने संकेत

होर्मुज स्ट्रेटको विकल्पका रूपमा भारततर्फ आउने जहाजहरू अफ्रिकाको मार्ग हुँदै घुमेर आउनुपर्ने अवस्था बनेको छ । यस्तो वैकल्पिक मार्ग प्रयोग गर्दा यात्रा करिब दुई हप्ता बढी लाग्ने र ढुवानी तथा बीमा शुल्क बढ्ने बताइएको छ । यसले भारतमा आयात हुने सामानको मूल्य बढ्न सक्ने सम्भावना छ । मध्यपूर्वमा बढेको तनावका कारण विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रति ब्यारेल १०० डलर नाघिसकेको छ ।

यसले भारतमा पेट्रोल, डिजेल र ग्यासको मूल्य बढ्ने संकेत देखिएको छ । यसैबीच विश्वव्यापी इन्धन आपूर्तिमा परेको दबाब कम गर्न अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा एजेन्सीले आपतकालीन भण्डारबाट ४० करोड ब्यारेल तेल विश्व बजारमा उपलब्ध गराउने निर्णय गरेको छ । यसमध्ये सबैभन्दा ठूलो हिस्सा अमेरिकाले उपलब्ध गराउने जनाएको छ ।