सबस्टेसन निर्माणसँगै धादिङ ‘हुरी चल्दा बत्ती जाने’ समस्याबाट मुक्त हुँदै

काठमाडौँ, २६ मङ्सिर – लामो समयदेखि हुरीबतास चल्नासाथ बत्ती जाने समस्या भोग्दै आएको धादिङ अब भरोसायोग्य विद्युत् आपूर्तितर्फ उन्मुख भएको छ। मलेखुमा निर्माण गरिएको १३२ केभी क्षमताको सबस्टेसन सञ्चालनमा आएसँगै जिल्लामा विद्युत्को गुणस्तर उल्लेख्य सुधार भएको छ।

बेरोजगारी, कर राजस्व र स्थानीय लाभसहित विकासका ढोका खोल्ने उद्योगले यसपटक अर्को महत्त्वपूर्ण फाइदा दिएको छ—सबस्टेसन निर्माण। सरकारी प्रक्रियामा ढिलाइ भएकाले हुवासिन नारायणी सिमेन्ट उद्योगले आफ्नो लगानीमा सिद्धलेख गाउँपालिका–६ मा सो सबस्टेसन निर्माण गरेको हो। उद्योगले बादमा सरकारले तोकेको नीतिअनुसार सोधभर्ना पाउनेछ।

धादिङ लामो समयदेखि अनियमित विद्युत् आपूर्तिको समस्याबाट जुझ्दै आएको थियो। सामान्य हावा चलेपनि तार–लाइन काटिनेजस्ता समस्या थेग्नुपर्थ्यो। उच्च भोल्टेजका कारण विद्युत् उपकरण जर्नेजस्ता गुनासा स्थानीयवासीले वर्षौंदेखि गर्दै आएका थिए। सिमेन्ट उद्योग सञ्चालनका लागि राज्यले विद्युत् उपलब्ध गराउनुपर्ने भए पनि समयमै पूर्वाधार नबन्दा उद्योगले नै सबस्टेसन बनाउनु पर्‍यो।

उद्योगका उपमहाप्रबन्धक डिल्लीराज पोखरेलका अनुसार सबस्टेसन सञ्चालनमा आएसँगै उद्योग मात्र होइन, धादिङ जिल्लाको समग्र विद्युत् आपूर्तिमा सहजता आएको छ। मलेखु सबस्टेसनका इञ्चार्ज विश्वजीत यादवका अनुसार अब धादिङबेँसीलगायत क्षेत्रमा हुरीबतासकै बीच पनि विद्युत् प्रवाह टिक्न थालेको छ।

यसअघि सल्यानटारबाट धादिङबेँसीतर्फ जाने पुरानो लाइनका कारण गुणस्तरीय बिजुली अभाव थियो। सबस्टेसन सञ्चालनपछि भोल्टेज स्थिर भएको, वैकल्पिक आपूर्तिको बाटो खुलेको र साना जलविद्युत् आयोजना जोड्न सहज भएको प्राधिकरणले जनाएको छ। धादिङ वितरण केन्द्रका अनुसार केही महिनाभित्र नै यही सबस्टेसनमार्फत जिल्लाभर भरपर्दो वितरण प्रणाली लागू गरिँदै छ। हाल केन्द्र मातहत ६६ हजार १८० ग्राहक छन्।

सबस्टेसनले धादिङमा औद्योगिकीकरणको बाटो पनि खोलिदिएको छ। उद्योगले ताल्दीस्थित कारखानासम्म १४ किमी प्रसारण लाइन र १३२/१० केभी सबस्टेसनसमेत निर्माण गरेको छ। उद्योग पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन हुँदा २० मेगावाट विद्युत् खपत गर्छ। सबस्टेसनबाट बसेरी, सल्यानटारलगायत सबस्टेसनहरूमा समस्या परे वैकल्पिक आपूर्ति गर्न सकिनेछ।

यसैगरी ४.५ मेगावाट विकास हाइड्रोपावर, ४.९८ मेगावाट रिचेत, २ मेगावाट माथिल्लो रिचेत र ८ मेगावाट आँखुखोला जलविद्युत् आयोजना पनि यही प्रसारण प्रणालीमार्फत जोड्न सकिने व्यवस्था मिलाइएको छ। ताल्दी क्षेत्रमा रहेको उद्योगले स्थानीय विकासमा समेत योगदान दिएको बेनीघाट रोराङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष कृष्णबहादुर थपलियाले बताउनुभयो।

रोजगारी, कृषि उपजको बिक्री, होटल व्यवसायलगायत क्षेत्रमा सकारात्मक प्रभाव परेको छ। उद्योगमा ३५० जनाले प्रत्यक्ष र एक हजार जनाले अप्रत्यक्ष रोजगारी पाएका छन्। दैनिक तीन हजार मेट्रिक टन सिमेन्ट उत्पादन क्षमताको सो उद्योग प्रत्यक्ष वैदेशिक लगानीमार्फत २०७५ असार ६ मा हस्ताक्षर भएपछि स्थापना गरिएको हो।

नेपालमा वार्षिक करिब ४० लाख मेट्रिक टन सिमेन्टको माग रहे पनि उत्पादन क्षमतामा सुस्तता आएपछिको वर्तमान अवस्थामा धादिङमा सबस्टेसन निर्माण एउटै उद्योगले ल्याएको ठोस विकास परिणामको उदाहरण बनेको छ।