पुष्पलाल स्मृति दिवस आज, देशभर विविध कार्यक्रम गरी मनाइँदै

कम्युनिष्ट आन्दोलनका जन्मदाता जसले नेपाली समाजमा वर्गचेतनाको बीउ रोपे

काठमाडौँ, ७ साउन – नेपाल कम्युनिष्ट पार्टी (नेकपा) का संस्थापक महासचिव पुष्पलाल श्रेष्ठको ४७औँ स्मृति दिवस आज देशभर विभिन्न कार्यक्रम गरी मनाइँदैछ। नेकपा (एमाले), नेकपा (माओवादी केन्द्र), नेकपा (एकीकृत समाजवादी) लगायतका कम्युनिष्ट दलहरूले श्रद्धाञ्जलीसभा, अन्तरक्रिया तथा स्मृतिपरक गतिविधिबाट दिवस मनाइरहेका छन्।

वि.सं. १९८१ असार १५ गते रामेछापको भँगेरीमा जन्मनुभएका पुष्पलालले नेपालमा कम्युनिष्ट विचारधाराको बीउ रोप्नुभएको मानिन्छ। कार्ल माक्र्स र फेडरिक एङ्गेल्सद्वारा लिखित ‘कम्युनिष्ट मेनिफेस्टो’ नेपालीमा पहिलोपटक अनुवाद गर्दै उहाँले नेपालको वर्ग विश्लेषणमार्फत नौलो जनवादको अवधारणा अघि सार्नुभएको थियो।

वि.सं. २००६ वैशाख १० गते भारतको कलकत्तामा नेपाल कम्युनिष्ट पार्टीको स्थापना गर्दा उहाँ संस्थापक महासचिव हुनुहुन्थ्यो। पार्टी गठनको प्रारम्भिक चरणमा नरबहादुर कर्माचार्य, नीरञ्जन गोविन्द वैद्य, नारायण विलास जोशी र मोतीदेवी श्रेष्ठजस्ता नेताहरू पनि सहभागी थिए।

एमालेका स्थायी कमिटी सदस्य मुकुन्द न्यौपानेका अनुसार, “पुष्पलालले २०२७ सालमै कांग्रेससँग कार्यगत एकता गरी प्रजातन्त्रको पुनःस्थापनाका लागि पहल गर्नुपर्ने सुझाव दिनुभएको थियो, जसलाई पछि हामीले पनि आत्मसात् गर्‍यौँ।” न्यौपानेका अनुसार यही विचारको जगमा २०४६ सालमा कांग्रेस र वाम दलहरूबीच मोर्चा बनेर पञ्चायती व्यवस्थाको अन्त्य सम्भव भएको थियो।

त्यस्तै, माओवादी केन्द्रका सचिव राम कार्कीले पुष्पलाललाई नेपालमा कम्युनिष्ट आन्दोलनको विचारधारात्मक संरचना तयार पार्ने अग्रणी व्यक्तिका रूपमा स्मरण गर्नुभयो। “पुष्पलालले कम्युनिष्ट र कांग्रेस मिलेर प्रजातन्त्र ल्याउनुपर्छ भन्ने अवधारणा दिनुभएको थियो, जुन अन्ततः साकार पनि भयो,” कार्कीले बताउनुभयो।

नेकपा (एकीकृत समाजवादी) का नेता डा. बेदुराम भुसालले पुष्पलालद्वारा सुरु गरिएको आन्दोलनलाई पुनः एकीकृत गर्नु नै उहाँप्रतिको सच्चा श्रद्धाञ्जली हुने बताउनुभयो। “विभाजनको लामो इतिहासबीच अब फेरि कम्युनिष्ट आन्दोलनलाई एकताबद्ध बनाउनु जरुरी छ,” उहाँले उल्लेख गर्नुभयो।

यस अवसरमा नेकपा (एकीकृत समाजवादी) ले कीर्तिपुरस्थित पुष्पलाल उद्यानमा श्रद्धाञ्जली सभा, ग्रन्थ विमोचन र विचार गोष्ठी आयोजना गरेको छ। पार्टीले देशभरका जिल्ला कमिटीहरूलाई समेत विविध कार्यक्रममार्फत स्मृति दिवस मनाउन निर्देशन दिएको छ।

वि.सं. २०३५ साउन ७ गते भारतको गोविन्दबल्लभ पन्त अस्पतालमा उपचारका क्रममा पुष्पलाल श्रेष्ठको निधन भएको थियो। तथापि, नेपालको राजनीतिक चेतनामा उहाँको योगदान आज पनि उतिकै सान्दर्भिक र प्रेरणादायी छ।