लोक सेवा आयोगको हीरक महोत्सव आज

काठमाडौँ, १ असार – ‘योग्यता, निष्पक्षता र स्वच्छता’ भन्ने मूल मर्मलाई आत्मसात् गर्दै अघि बढेको लोक सेवा आयोगले आज आफ्नो ७५औँ वार्षिकोत्सव ‘हीरक महोत्सव’को रूपमा विविध कार्यक्रमसहित मनाउँदैछ। यस अवसरमा आयोगले आँखा जाँच शिविर, रक्तदान, प्रतिभा सम्मान लगायतका सप्ताहव्यापी अतिरिक्त कार्यक्रमहरू सम्पन्न गरिसकेको छ।

नेपालको संविधानअनुसार निजामती सेवा, नेपाली सेना, नेपाल प्रहरी, सशस्त्र प्रहरी बल र अन्य संघीय सेवामा पदपूर्तिका लागि आवश्यक लिखित परीक्षा सञ्चालनको जिम्मेवारी आयोगको हो। केन्द्रीय कार्यालयसहित काठमाडौँमा तीन र बाहिर ११ कार्यालय रहेका आयोगका सबै शाखामा महोत्सवसम्बन्धी कार्यक्रम गरिनेछ।

हीरक महोत्सव समारोह राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलको प्रमुख आतिथ्यतामा आयोजना गरिनेछ। आयोगले वर्षभर विभिन्न कार्यक्रममार्फत महोत्सवलाई व्यवस्थित ढंगले अघि बढाउने योजना बनाएको छ। प्रवक्ता गीताकुमारी होमेगाईँका अनुसार महोत्सवका अवसरमा आयोगको प्रतीक चिह्न प्रयोग गरेर सबै काम सञ्चालन गरिनेछ।

करिब ३० वर्षसम्म सेवा गर्दै सचिव बनेका भूवनमान सिंह प्रधानको सम्मानमा आयोगको सभाहल पनि उहाँकै नाममा नामकरण भइसकेको छ। आयोगले खुला प्रतिस्पर्धात्मक परीक्षा, अन्तर्वार्ता र अन्य छनोट विधिहरू सञ्चालन गरेर योग्य जनशक्ति सिफारिस गर्दै आएको छ। यसले प्रश्नपत्र निर्माण, परीक्षा सञ्चालन, उत्तरपुस्तिका परीक्षण र नतिजा प्रकाशनसम्मका सम्पूर्ण कार्य निष्पक्ष ढंगले गर्दै आएको छ।

त्यस्तै, कर्मचारी सेवा सर्तसम्बन्धी कानुनको निर्माण, संशोधन र कार्यान्वयनबारे सरकारलाई परामर्श दिने, कर्मचारीको बढुवा, विभागीय कारबाही, स्थानान्तरण र अवकाशसम्बन्धी विषयमा मार्गदर्शन दिने जिम्मेवारीसमेत आयोगको छ। आयोगले निजामती सेवा थप व्यावसायिक र प्रभावकारी बनाउन अनुसन्धान, नीति निर्माण, अनुगमन तथा निरीक्षणको कामसमेत गरिरहेको छ।

संविधानले आयोगलाई स्वतन्त्र र निष्पक्ष संस्थाका रूपमा परिभाषित गरेको छ, जसले सरकारी हस्तक्षेपबिनै काम गर्नसक्ने सुनिश्चितता दिएको छ। यस संस्थाले नेपालमा योग्यता आधारित प्रशासनिक प्रणाली विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएको छ। सुशासन प्रवर्द्धन र भ्रष्टाचार न्यूनीकरणमा आयोगको भूमिका निर्णायक रहँदै आएको छ। यसको निष्पक्षता र पारदर्शिताले जनविश्वास कायम राख्न सफल भएको छ।

लोक सेवा आयोग नेपाल प्रशासनको मेरुदण्डको रूपमा स्थापित छ। यसको विकास नेपालको प्रशासनिक सुधार र प्रजातान्त्रिक अभ्याससँग गहिरो रूपमा गाँसिएको छ। विसं २००७ मा प्रजातन्त्र स्थापना भएपछि योग्यतामा आधारित कर्मचारीतन्त्रको आवश्यकता बढेसँगै आयोगको औपचारिक स्थापना २००८ साल असार १ गते भएको थियो।

सुरुमा ‘पब्लिक सर्भिस कमिसन’ नामबाट स्थापित आयोगले योग्य, सक्षम र निष्पक्ष जनशक्तिको छनोट गर्न काम गर्दै आएको छ। सीमित स्रोतसाधनमा काम सुरु गरे पनि आजसम्म आयोगले आफ्नो क्षेत्र, प्रभाव र संरचना विस्तार गर्दै आएको छ।

राजनीतिक हस्तक्षेप, स्रोत अभाव र बढ्दो परीक्षार्थी संख्याका चुनौतीबीच पनि आयोगले निष्पक्षता र योग्यता कायम राख्न सफल रहँदै आएको छ। आयोगले नेपालको प्रशासनिक प्रणालीलाई आधुनिक, व्यवस्थित र उत्तरदायी बनाउन महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।