लेबनान–इजरायलबीच युद्धविराम लागू, अमेरिका–इरान वार्ता निर्णायक चरणमा
वासिङ्टन डीसी, ४ वैशाख – लेबनान र इजरायल बीच १० दिने युद्धविराम बिहीबारदेखि लागू भएको छ। यसैबीच अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प ले इरान सँगको युद्ध अन्त्यतिर पुगेको संकेत गर्दै वार्ता यसै साताको अन्त्यमा हुन सक्ने बताएका छन्। ट्रम्पका अनुसार इरान २० वर्षभन्दा बढी समयसम्म आणविक हतियार नराख्न सहमत भएको दाबी गरिएको छ। इस्लामाबाद मा भएको पछिल्लो वार्तामा इरानको आणविक कार्यक्रम मुख्य एजेन्डा बनेको थियो।
ह्वाइट हाउस बाहिर सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले सम्झौता नजिक पुगेको बताएका छन् भने लस भेगास मा आयोजित कार्यक्रममा युद्ध चाँडै अन्त्य हुनुपर्ने धारणा राखेका छन्। गत फेब्रुअरी २८ देखि सुरु भएको अमेरिका–इजरायलको आक्रमणपछि इरानसँगको द्वन्द्वमा हजारौँको ज्यान गइसकेको छ। यसले विश्वव्यापी रूपमा तेलको मूल्य बढाएको र अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गरेको छ।
युद्धविराम लागू भएसँगै बेरुत मा खुसीयाली मनाइएको भए पनि शान्ति अझै नाजुक रहेको देखिएको छ। लेबनानी सेनाले दक्षिण क्षेत्रका गाउँहरूमा गोलाबारी भएको आरोप लगाएको छ भने इजरायली पक्षले हिजबुल्लाह का गतिविधिको जवाफ दिएको जनाएको छ।
ट्रम्पले सामाजिक सञ्जालमार्फत हिजबुल्लाहलाई युद्धविरामको सम्मान गर्न आग्रह गरेका छन्। साथै इरानसँग सम्झौता भए तेलको मूल्य घट्ने, मुद्रास्फीति कम हुने र आणविक संकट टर्ने दाबी गरेका छन्। यसैक्रममा बेन्जामिन नेतन्याहु र जोसेफ आउन सँग आफूले ‘उत्कृष्ट संवाद’ गरेको उल्लेख गर्दै उनीहरूलाई ह्वाइट हाउस मा वार्ताका लागि निमन्त्रणा दिने तयारी रहेको बताएका छन्।
उता पाकिस्तानका सेना प्रमुख असिम मुनिर ले तेहरान पुगेर सहमति जुटाउने प्रयास गरेका छन्। हाल विश्वको करिब पाँचौँ हिस्सा तेल आपूर्ति हुने स्ट्रेट अफ होर्मुज अवरुद्ध हुँदा विश्व अर्थतन्त्रमा गम्भीर असर परेको छ। अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष ले लम्बिँदो द्वन्द्वले विश्वलाई मन्दीको जोखिमतर्फ धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएको छ।
अमेरिकाले इरानको आणविक गतिविधि २० वर्षका लागि निलम्बन गर्ने प्रस्ताव राखेको छ भने इरानले ३–५ वर्षको निलम्बन र प्रतिबन्ध फुकुवाको माग अघि सारेको छ। यद्यपि स्थायी युद्धविराम र भविष्यमा आक्रमण नहुने अन्तर्राष्ट्रिय ग्यारेन्टीपछि मात्र स्ट्रेट अफ होर्मुज खुलाउने अडानमा इरान कायम रहेको छ।
