उपल्लो मुस्ताङको घमीमा सेटलाइट कृषि फार्म स्थापना हुने

मुस्ताङ, ६ असार – उपल्लो मुस्ताङको लोघेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिका–२, घमीमा ‘सेटलाइट कृषि फार्म’ स्थापना हुने भएको छ। मार्फास्थित शीतोष्ण बागवानी विकास केन्द्रको शाखाका रूपमा स्थापना हुने यस फार्ममार्फत शीतोष्ण फलफूल तथा तरकारी बालीको संरक्षण र प्रवर्द्धन गरिनेछ।

शीतोष्ण बागवानी विकास केन्द्रका कार्यालय प्रमुख पद्मनाथ आत्रेयका अनुसार, फार्म स्थापनाका लागि ८०१ रोपनी जग्गा सरकारको नाममा दर्ता भइसकेको छ। अब केन्द्रको नाममा लालपुर्जा प्राप्त गर्ने प्रक्रिया अन्तिम चरणमा पुगेको छ। आगामी केही महिनाभित्र फार्म सञ्चालनको पूर्वाधार निर्माण सुरु गरिने जनाइएको छ।

मुख्य बाली स्याउ, ओखर, आरु, आरुबखडा, खुर्पानी, कागजी बदाम र अङ्गुरजस्ता शीतोष्ण फलफूल अब तल्लो भेगबाट माथिल्लो भेगतर्फ सर्ने क्रममा छन्। जलवायु परिवर्तन र बढ्दो तापमानका कारण यस्तो भएको हो। यही सन्दर्भमा उपल्लो मुस्ताङमा उपयुक्त बालीको सघन उत्पादन र अनुसन्धान गर्न फार्मको आवश्यकता महसुस गरिएको केन्द्र प्रमुख आत्रेयले बताए।

स्थानीय सहकार्य र लाभ

लोघेकर दामोदरकुण्ड गाउँपालिकाका अध्यक्ष लोप्साङ छोम्फेल विष्टले उपल्लो मुस्ताङमा बागवानी केन्द्रको शाखा स्थापना हुनु किसानका लागि राहत र अवसर दुवै हुने बताए। “बीउ, बिरुवा ढुवानीको खर्च र कठिनाइलाई यस फार्मले कम गर्नेछ,” उनले भने, “स्थानीय उत्पादन र आपूर्ति चक्रलाई सहज बनाउने दिशामा यो महत्वपूर्ण कदम हो।” गाउँपालिकाले केन्द्रसँग सहकार्य गर्दै जग्गा व्यवस्थापनमा सक्रिय भूमिका खेलेको पनि जानकारी गराइएको छ।

फार्म संरचना र कार्ययोजना

घमीस्थित सेटलाइट फार्ममा तीनवटा कित्तामा फलफूल तथा तरकारीको बीउ र बिरुवा उत्पादन गरिनेछ। केन्द्रले विभिन्न ब्लक निर्माण गरेर बीउ उत्पादन प्रणालीलाई व्यवस्थित बनाउने योजना बनाएको छ। मार्फास्थित केन्द्रले बर्सेनि पुस–माघमा स्याउलगायतका बिरुवा वितरण गर्दै आएको भए पनि उपल्लो मुस्ताङका किसान त्यस समयमा बेँसी झर्ने भएकाले उनीहरू चैत–वैशाखमा मात्रै बिरुवा रोप्ने गर्छन्। घमीमा फार्म स्थापना भएपछि सो समस्याको समाधान हुने विश्वास गरिएको छ।

कृषि सम्भावना र भविष्य दृष्टि

उपल्लो मुस्ताङमा अझै ठूलो क्षेत्रफलमा व्यावसायिक बगैंचाको सम्भावना रहेको भन्दै केन्द्रले मुस्ताङलाई दीर्घकालसम्म स्याउ उत्पादनको प्रमुख केन्द्रका रूपमा चिनाउने उद्देश्य राखेको छ। ३०–३५ वर्षअघि तल्लो मुस्ताङका घाँसा, लेते र कुञ्जो क्षेत्रमा राम्रो स्याउ उत्पादन हुँदै आए पनि अहिले ती क्षेत्रमा स्याउखेती लगभग बन्द भइसकेको छ। यसको सट्टा किबी जस्ता समशीतोष्ण बालीको उत्पादन बढ्न थालेको छ।

२०२३ सालमा स्थापना भएको शीतोष्ण बागवानी विकास केन्द्रले हालसम्म मार्फामा १७५ रोपनी, घाँसामा २० रोपनी र जोमसोममा १ रोपनी जग्गामा फलफूल तथा तरकारीको बीउ र बिरुवा उत्पादन गर्दै आएको छ। चार ब्लकमा विभाजित फार्ममार्फत किसानलाई गुणस्तरीय बिउबिजन उपलब्ध गराउने कार्य नियमित रूपमा सञ्चालन हुँदै आएको छ।