बूढीगण्डकीमा पहिरोले नदी थुनिएर बाढी आएको हुन सक्ने इसिमोडको प्रारम्भिक आकलन

इसिमोडका जलवायु तथा वातावरणीय जोखिमसम्बन्धी रणनीतिक नेतृत्वकर्ता छियाङगङ झाङका अनुसार यो विश्लेषण आइतबार बिहान साढे ११ बजेसम्म सार्वजनिक रूपमा उपलब्ध सूचनामा आधारित छ। उद्धार तथा अनुसन्धान जारी रहेकाले घटनासम्बन्धी तथ्यांक र क्षतिको विवरण परिवर्तन हुन सक्ने उहाँले बताउनुभएको छ।

बाढीले गोरखाको चुमनुब्री क्षेत्रमा घर, पुल तथा जलविद्युत् आयोजनाका संरचनामा क्षति पुर्‍याएको छ। सल्लेरीस्थित ३४१ मेगावाट क्षमताको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको क्षेत्रमा पनि गम्भीर क्षति पुगेको प्रारम्भिक विवरण छ। केही व्यक्ति बेपत्ता भएको खबर आए पनि बाढीबाट भएको मानवीय क्षतिको यकिन विवरण आउन बाँकी छ। बाढीले कालो माटो, गेग्रान र विभिन्न अवशेष बगाएर तल्लो तटीय क्षेत्रमा पुर्‍याएपछि बूढीगण्डकी, त्रिशूली र नारायणी नदी प्रणाली आसपासका समुदायलाई सतर्क गराइएको छ।

सुरक्षा निकायले प्रभावित क्षेत्रमा खोज तथा उद्धार र विस्थापितको व्यवस्थापन गरिरहेका छन्। इसिमोडका महानिर्देशक पेमा ग्याम्छोले पछिल्ला घटनाले हिमाली क्षेत्रमा एउटा प्राकृतिक विपद्ले अर्को विपद् निम्त्याउन सक्ने जोखिम उजागर गरेको बताउनुभएको छ। उहाँले तत्काल उद्धार र राहतलाई प्राथमिकता दिँदै बाढीको वास्तविक कारण पहिचान गर्नुपर्नेमा जोड दिनुभएको छ।

इसिमोडका अनुसार बूढीगण्डकीमा सन् २०२४ को अप्रिलमा पनि ठूलो बाढी आएको थियो। त्यतिबेला मनास्लु हिमनदीको अग्रभागबाट खसेको विशाल हिमपहिरो वीरेन्द्र तालमा पुग्दा तालको पानी विस्थापित भएर बाहिर निस्किएको थियो र नदीमा आकस्मिक बाढी आएको थियो। अध्ययनले उक्त घटनालाई हिमताल विस्फोटजन्य बाढी नभई हिमपहिरोका कारण तालको पानी बाहिर निस्कँदा भएको निष्कर्ष निकालेको थियो। इसिमोडले हिमाली क्षेत्रमा पहिरोको जोखिम, नदी प्रणाली र तल्लो तटीय क्षेत्रमा पर्न सक्ने प्रभावको एकीकृत निगरानी तथा मूल्यांकन गर्नुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।